Các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục

Các bạn chú ý. Các bài viết này chỉ là sự tổng hợp mang tính tham khảo. Nếu thật sự bạn vương phải những căn bệnh này thì tốt nhất nên đi khám bác sĩ.Hãy nhìn hậu quả bệnh gây ra từ những hình ảnh được tổng hợp cuối trang.

BỆNH TRÙNG ROI VÀ NHIỄM NẤM ĐƯỜNG SINH DỤC

1.TRÙNG ROI:

Trùng roi là một trong những tác nhân chính gây bệnh lây qua đường tình dục. Người bệnh không đau bụng, không sốt nhưng rất ngứa và khó chịu. Ngoài con đường giao hợp, trùng roi còn lây qua việc dùng chung bồn cầu, bồn tắm. Khăn vệ sinh và quần lót ẩm cũng là yếu tố thuận lợi cho sự lây lan.

Bệnh có thể lây từ người lớn sang trẻ em gái do tay nhiễm trùng roi hoặc do giặt chung chậu, cũng như lây từ thai phụ sang trẻ sơ sinh lúc đẻ. Bệnh gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới (gấp 10 lần), đặc biệt tỷ lệ mắc trùng roi ở gái mại dâm rất cao. Trùng roi thường gây tổn thương ở niệu đạo, âm hộ và các phần phụ của đường sinh dục. Thời gian ủ bệnh 1-4 tuần hoặc lâu hơn.

Ở nam giới, đa số người bệnh không có triệu chứng gì, một số trường hợp ngứa ở quy đầu, đái buốt, đái rắt, có khi có tiết dịch ở quy đầu. Ở nữ giới, một số ít không có triệu chứng gì, còn phần lớn người bệnh thấy các dấu hiệu: ra nhiều khí hư màu vàng hơi xám, có bọt, nặng mùi; ngứa dữ dội ở âm hộ, âm đạo làm cho âm hộ và tầng sinh môn đỏ, có vết trợt do gãi; đái buốt và thường kèm theo sưng nề âm hộ, đau lúc giao hợp. Các triệu chứng này nặng lên trong thời kỳ kinh nguyệt, lúc có thai, mãn kinh hoặc ở người bị bệnh đái tháo đường. Để chẩn đoán xác định, phải dựa vào kết quả xét nghiệm khí hư bằng phương pháp soi tươi.

Về điều trị, đối với nữ, thuốc điều trị đặc biệt là metronidazol (biệt dược Flagyl, Kalion). Có thể dùng 1 liều tấn công duy nhất: 8 viên uống 1 lần. Nếu không khỏi, uống thêm 4 viên/ngày chia 2 lần trong 7 ngày tiếp theo. Để đỡ ngứa, hằng ngày nên kết hợp ngâm bộ phận sinh dục trong một chậu nước sạch ấm 2-3 lần, sẽ dễ chịu hơn.

Cũng có thể uống thuốc trên 2 viên/ngày, liên tục 10 ngày hay 3 viên/ngày, dùng liên tục 7 ngày và kết hợp đặt âm đạo 1 viên/tối, liên tục 15 ngày. Vì trùng roi hay kết hợp với nấm nên có thể đặt âm đạo bằng loại thuốc viên vừa chứa metronidazol vừa chứa nystatin, biệt dược là Flagystatin trong 15 ngày liên tục.

Đối với người chồng (hoặc bạn tình), nên uống metronidazol 250 mg x 2 viên/ngày trong 10 ngày hoặc 3 viên/ngày trong 7 ngày. Chú ý dùng bao cao su cho mỗi lần giao hợp; nhưng tốt nhất là không quan hệ tình dục đến khi cả hai người đều được điều trị khỏi và hết các dấu hiệu của bệnh. Tiêu chuẩn khỏi bệnh là trong 3 vòng kinh liền thử khí hư đều âm tính.

2. NẤM CANDIDA:

Ngoài trùng roi, nấm candida cũng là tác nhân gây bệnh hoa liễu thường gặp. Nấm phát triển tốt ở những nơi ẩm nóng như âm đạo; đặc biệt phổ biến ở phụ nữ có thai, phụ nữ bị AIDS, đái tháo đường, người dùng kháng sinh hoặc uống viên tránh thai. Bệnh lây trực tiếp qua đường tình dục (khác giới, đồng giới, miệng - sinh dục) và gián tiếp qua khăn vệ sinh, quần lót ẩm, bệ xí, bồn tắm, tắm ao và lây từ mẹ sang con khi đẻ.

Ở nam giới, thời kỳ ủ bệnh khó xác định, một số trường hợp có biểu hiện viêm niệu đạo cấp giống bệnh lậu (xuất tiết nhiều, có mủ, đôi khi có máu, đái rắt nhiều lần và rất đau). Nhưng thường gặp hơn là các triệu chứng của viêm niệu đạo bán cấp: cảm giác nóng bỏng dọc niệu đạo, ngứa ở miệng sáo, nước tiểu có ít sợi, nhất là ở đầu bãi. Ngoài ra, biểu hiện viêm quy đầu và rãnh quy đầu hay gặp ở người bị đái tháo đường, người có quan hệ với phụ nữ bị nhiễm nấm âm đạo. Ở quy đầu và bao quy đầu có những đám hình tròn hồng tươi hoặc trợt da, ngứa dữ dội.

Triệu chứng ở phụ nữ là khí hư trắng, khô, có từng mảng bám vào âm đạo, da âm hộ và niêm mạc âm đạo đỏ, phù nề từng đám và đôi khi chảy máu, rất ngứa, cảm giác nóng rát khi đi tiểu, có mùi giống như mốc, giao hợp đau, ngứa hậu môn...

Nguyên tắc điều trị là chữa song song cả hai vợ chồng (hoặc bạn tình) vì có thể lây trở lại nhau. Đối với phụ nữ, có thể dùng một trong các cách sau:

- Dùng dung dịch tím gentian 1% tẩm vào bông gòn đặt sâu trong âm đạo vào ban đêm, trong 3 đêm liền (sáng lấy ra). Để đỡ ngứa, ngồi ngâm bộ phận sinh dục vào chậu nước sạch ấm (cho 3 thìa dấm, nước chanh hoặc sữa chua cho 1 lít nước), ngày ngâm 2 lần mỗi lần 15 phút.

- Đặt âm đạo viên nystatin 100.000 đơn vị trong 15 ngày liên tục.

- Dùng clotrimazol 500 mg đặt 1 viên liều duy nhất vào âm đạo trước khi đi ngủ hoặc uống sporal 100 mg x 2 viên trong 3-5 ngày.

Đối với người chồng (bạn tình), dùng kem clotrimazol bôi tại chỗ hoặc uống sporal 100mg x 2 viên trong 3-5 ngày.

HERPES SINH DỤC

Bệnh Herpes sinh dục được xếp trong nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục (MST - maladies sexuellement transmissibles) do lây nhiễm HSV (Human simplex virus). Bình thường có 70% người lành mang virus nhưng không có biểu hiện lâm sàng, trong điều kiện sức khỏe giảm sút, viêm nhiễm, sức đề kháng giảm thì virus sẵn có trên da trở thành gây bệnh và thông thường lây qua đụng chạm trực tiếp với da. Mụn rộp có thể xuất hiện ở môi (mụn rộp miệng), bộ phận sinh dục (mụn rộp sinh dục) hoặc các bộ phận khác của cơ thể.

Có hai loại HSV:

+ HSV-1 thường gây ra vết lở trên môi hoặc trên mặt. Khi đến 25 tuổi có khoảng 80% người bị HSV-1. Một số ít không có triệu chứng gì cả.

+ HSV-2 gây ra đa số mụn rộp sinh dục. 12,5% người bị HSV-2 và 20% số đó có triệu chứng bệnh.

Cách lây thông thường nhất của HSV loại 1 và 2 là đụng chạm trực tiếp da - với - da trong lúc hôn hít hoặc giao hợp qua âm đạo, hậu môn hoặc bằng miệng. Triệu chứng có thể nhận ra sớm nhất là cảm giác tê rần hoặc ngứa ngáy kéo dài từ vài tiếng đồng hồ đến một vài ngày trước khi mụn nước xuất hiện. Thỉnh thoảng người bệnh có thể bị đau nhói dây thần kinh tọa hoặc chân. Thông thường triệu chứng khi mụn rộp phát tác, có thể rất nhẹ không nhận ra.

Chu kỳ sống của HSV có 2 thời kỳ:

1. Không hoạt động - HSV ẩn náu trong cơ thể trong dây thần kinh giác quan.

2. Hoạt động - HSV xuất hiện trên da, có khi gây ra vết lở có khi không.

Triệu chứng:

Nơi nhiễm HSV có cảm giác đau rát, vài giờ sau nổi mảng đỏ trên mặt da bị tổn thương và những mụn nước nhỏ, đau hoặc loét nông ở âm hộ, các môi sinh dục, cổ tử cung ở phụ nữ hoặc dương vật ở nam giới... xuất hiện trên mảng đỏ thành từng chùm hoặc rải rác. Bệnh nhân đi tiểu đau, vùng sinh dục dễ bị đau khi chạm vào. Phụ nữ có thể bị ra huyết trắng. Vài ngày sau mụn nước vỡ, tạo nên các vết loét có vảy, đau đớn. Từ 7-20 ngày, vảy bong ra để lại vết trợt đỏ rồi lành, không gây sẹo. Bệnh Herpes thường tái phát nên dù đã khỏi nhưng sau một thời gian vẫn bị lại. Lần đầu nhiễm bệnh Herpes sinh dục có triệu chứng giống như bệnh cúm (đau bắp thịt, mệt mỏi, nhức đầu, sốt nhẹ), đi tiểu đau và nước tiểu ít, hạch bạch huyết bị sưng; sưng, đau hoặc ngứa quanh bộ phận sinh dục.

Khi bệnh tái phát, những ảnh hưởng trên sẽ bớt dần hoặc không còn nữa. Thông thường các triệu chứng sẽ tan biến trong vòng từ 2 đến 4 tuần lễ và không gây ra thiệt hại lâu dài nào. Tuy nhiên nếu bị đau nên đến bác sĩ để được hướng dẫn dùng thuốc.

Khi mới phát hiện bệnh nên điều trị dứt điểm, triệt để cả hai vợ chồng. Acyclovir là một thuốc kháng virus tác dụng chống lại virus Herpes, bao gồm simplex 1 và simplex 2 (mụn rộp và herpes sinh dục), thủy đậu - zona và Epstein-Barr virus (mononucleosis). Acyclovir (Viên nang 200mg; viên nén 400mg, 800mg; thuốc mỡ 5% 15mg) ức chế sự sao chép ADN mà virus cần để nhân lên.

Khi Herpes sinh dục có dấu hiệu hay tái phát thì có thể uống Acyclovir hằng ngày 600 - 1.000mg trong 6 tháng làm giảm đau, rút ngắn các tổn thương và thời gian bài tiết virus, giảm tần số và mức độ nặng ở bệnh nhân bị nhiễm tái diễn.

Nếu có bội nhiễm dùng thêm kháng sinh phổ tác dụng rộng. Ngoài ra cần giữ gìn cơ thể khỏe mạnh nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.

Phụ nữ mang thai đến ngày sinh có bệnh Herpes sinh dục sẽ lây nhiễm cho con trong quá trình sinh đẻ (gây loét giác mạc, hoặc viêm não) nên các bác sĩ sản khoa sẽ chỉ định mổ lấy con. Do bệnh thường tái phát, cần được bác sĩ chuyên khoa da liễu điều trị chứ không nên tự dùng thuốc theo toa cũ.

Đa số người bệnh sẽ không có triệu chứng gì đáng kể sau khi nhiễm HSV. Một số khác thì những triệu chứng đầu tiên của mụn rộp sinh dục sẽ xuất hiện trong vòng từ 2 đến 21 ngày sau khi tiếp xúc với HSV. Lần phát bệnh đầu tiên bao giờ cũng nặng nhất. Khi một người tiếp xúc với siêu vi khuẩn mụn rộp, hệ miễn dịch không kịp sản sinh kháng thể để chiến đấu chống siêu vi khuẩn.

Có thể giảm lây HSV cho người khác bằng những bước sau:

1. Tuyệt đối tránh giao hợp với người có bệnh.

2. Thảo luận về mụn rộp sinh dục với người bạn đời và cùng nhau áp dụng biện pháp đề phòng an toàn.

3. Hỏi xem người bạn đời có bị mụn rộp hay không. Nếu có cùng loại siêu vi khuẩn thì đã có sẵn kháng thể.

4. Khi có triệu chứng bệnh nên chọn những cách giao hợp không tiếp xúc trực tiếp da với nơi bị ảnh hưởng.

5. Dùng bao cao su dù bao cao su không che phủ hết tất cả những điểm có thể lây bệnh nhưng cũng giúp ngừa bệnh phần nào.

6. Dùng màng chắn nha khoa (là lớp nhựa dẻo, mỏng) khi có giao hợp bằng miệng với phụ nữ. Lớp màng mỏng này giúp giảm bớt rủi ro tiếp xúc với virus Herpes.

TS Bùi Mạnh Hà

BỆNH U HẠT SINH DỤC

Bệnh do vi khuẩn gây nên. Thương tổn xuất hiện chủ yếu ở bộ phận sinh dục nhưng cũng có thể hiện diện ở các vùng da khác. Bệnh nặng có thể gây hoại tử, đôi khi phải cắt bỏ bộ phận sinh dục.

Bệnh u hạt sinh dục bắt đầu bằng một nốt sần hoặc u nhỏ, về sau nhanh chóng loét ra tạo thành một vết loét không đau, đáy lổn nhổn thành các tổ chức hạt màu đỏ, có thể bao phủ một chất tiết bẩn màu xám, mùi hôi. Vết loét sâu, hoại tử phá hủy nhiều tổ chức và để lại vết sẹo to rộng, nhiều ngõ ngách, mất sắc tố. Có thể xuất hiện các hạch bẹn.

Ở đàn ông, bệnh thường xuất hiện ở quy đầu, rãnh quy đầu, dây hãm. Ở phụ nữ, tổn thương thường gặp ở âm hộ (rất hiếm khi thấy ở âm đạo, cổ tử cung), lâu dần lan ra bẹn, tầng sinh môn và hậu môn.

Ở giai đoạn muộn, do vết loét thành sẹo nên có trường hợp hạch bạch huyết tương ứng bị tắc nghẽn, gây phù ở bộ phận sinh dục, hẹp niệu đạo. Một vài trường hợp do loét hoại tử sâu phá huỷ nhiều tổ chức nên bị mất một phần hoặc phải cắt cụt bộ phận sinh dục.

Từ các thương tổn ở vùng bẹn, bệnh có thể lan truyền qua đường máu hoặc bạch huyết vào gây tổn thương ở nội tạng như gan, phổi... Ở nữ giới, lan truyền bằng đường máu thường xuất hiện khi bị nhiễm bệnh ở thời kỳ thai nghén. Có trường hợp u hạt sinh dục tiến triển dai dẳng, về sau chuyển thành ung thư.

Khi thấy có các biểu hiện ở giai đoạn đầu, bệnh nhân cần nhanh chóng đi khám, xem có kèm theo các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác không để xử trí kịp thời cùng một lúc. Phải điều trị người có quan hệ tình dục với mình để cắt đứt nguồn lây. Trong quá trình điều trị, không được quan hệ tình dục ít nhất là 15 ngày. Bệnh nhân được dùng kháng sinh đặc hiệu với sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa nhằm thay đổi kháng sinh khi cần thiết và xử lý kịp thời bệnh tái phát.

Để phòng u hạt sinh dục, cần thực hiện chế độ một vợ, một chồng, tránh quan hệ tình dục bừa bãi. Khi có quan hệ tình dục bất thường hoặc nghi ngờ mắc bệnh hoa liễu, phải đi khám và xét nghiệm ngay.

Nguồn: BS Hồng Hạnh, Sức Khỏe & Đời Sống